سرطان و راز ژن های شما

محققان در مقاله ای که در مجله New England Journal of Medicine به چاپ رسانده اند ابراز کردند، جهش هایی در ژن PALB2 کشف کرده اند که خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می دهند. این یافته یکی از بزرگترین پیشرفت ها پس از کشف نقش جهش ژن های BRCA1 و BRCA2 در دهه ۱۹۹۰ در سرطان های سینه و رهم می باشد.

تست های ژنتیکی بینش ما نسبت به سرطان را متحول ساخته و به ما اجازه می دهد در زمینه اشخاصی که احتمال ابتلا به نوع خاصی از سرطان را داشته یا به درمان های پیش گیری کننده پاسخ می دهند، پیش بینی کنیم. بسیاری از ما در مورد  اینکه Angelina Jolie از شجره نامه خود استفاده کرد تا بفهمد دارای جهش در ژن BRCA1 می باشد آگاهیم. او تصمیم گرفت تا هر دو سینه خود را خارج کند تا اینکه منتظر ابتلا به سرطان باشد. ممکن است از این تصمیم خوشحال نباشیم اما استفاده از قدرت تصمیم گیری بر اساس شواهد در زمینه یک بیماری کشنده را تایید می کنیم. بسیاری از ما خواهان این قدرت هستیم.

مشکل اینجاست که بسیاری از بیماران فکر می کنند تست های ژنتیکی می توانند موارد زیادی را آشکار سازند. علارقم ادعاهای بعضی از صاحبان آزمایشگاه ها، ما نمی توانیم خطر سرطان را تنها به وسیله توالی یابی ژنوم بیماران تشخیص داده و وارد فاز درمانی شویم.

ابتدا باید بدانیم که بین توالی یابی یک غده سرطانی و توالی یابی یک سلول نرمال (germ line) چه تفاوت هایی وجود دارد.

ژنوم سلول نرمال در تمام سلول های بدن بوده و خصوصیاتی مانند رنگ چشم و استعداد ابتلا به بیماری هایی مانند فیبروز سیستیک را رمز می کند. این طرحی است که شما از والدین تان به ارث می برید.

ژنوم توموری مانند یک زائده اضافی و مشکل ساز بر روی ساختار اولیه می باشد. این ژنوم از چیزی که به ارث رسیده بیشتر است و دارای جهش های جدیدی است که باعث تکثیر خارج از کنترل سلول و تبدیل به سرطان می شود.

توالی یابی ژنوم تومور گاهی اوقات می تواند مشخص کند که چه مشکلی پیش آمده و چگونه ممکن است سرطان به درمان پاسخ بهتری بدهد. به عنوان مثال، آزمایش ژن های BRAF در افراد مبتلا به سرطان پوست می تواند در درمان موثر باشد. اما هنوز مشخص نیست که چه تعداد از افراد می توانند از توالی یابی تمام ژن های یک تومور سود ببرند و این نکته مورد توجه بسیاری از دانشمندان می باشد.

توالی یابی ژنوم تومور و سلول نرمال دارای یک مشکل اصلی می باشد:

تمام ژنوم هنوز برای ما مفهوم پیدا نکرده، دانش بسیار محدودی در زمینه تغییرات DNA که منجر به ابتلا به بیماری می شوند وجود دارد. بیشتر توالی ژنوم ما مانند تعبیر شکسپیر از یک کودک نوپا می باشد (به صورت مبهم).

تست های ژنتیکی که در حال حاضر برای پیش بینی خطر سرطان ارزشمند می باشند مربوط به جهش های خاصی هستند که شناسایی شده اند. حتی در این صورت نیز ممکن است جهش هایی در همان ژن وجود داشته باشند که هنوز تاثیر بالینی آنها مشخص نشده باشد. پس بهترین نتیجه از توالی یابی دسته ای از ژن ها که می توانند مشخص کننده الگوی بیماری در شجره نامه خانوادگی باشند به دست می آید. اگر در خانواده شما افزایش ابتلا به سرطان های خاصی وجود داشته باشد منطقی است که به دنبال جهش هایی باشیم که خطر ابتلا به این سرطان ها را افزایش می دهند.

به عنوان مثال به افرادی که در خانواده خود دارای چندین مورد سرطان سینه می باشند توصیه می شود تا از نظر ژن های PALB2، BRCA1 و BRCA2 مورد بررسی قرار گیرند. شجره نامه خانوادگی تنها برای شناسایی ژن های مشکل دار مفید نمی باشد بلکه اگر جهشی را یافتیم که منجر به سرطان می شد، تعداد افراد مبتلا به سرطان در خانواده کمک خواهد کرد بدانیم این جهش چه خطری را در پی خواهد داشت. بعضی از افراد دارای جهش در ژن BRCA، به احتمال ۴۰% در سن ۷۰ سالگی به سرطان سینه دچار می شوند اما در دیگر افراد شانس ابتلا، ۸-۷ درصد تخمین زده می شود. به نظر می رسد که در مورد جهش های ژن PALB2 نیز همین شرایط وجود داشته باشد. بر اساس یافته های Marc Tisschkowitz که در مجله New England Journal of Medicine به چاپ رسیده است، بیماران دارای ژن PALB2 جهش یافته بدون سابقه خانوادگی به احتمال ۳۵ درصد به سرطان سینه مبتلا خواهند شد اما هنگامی که دو یا چند فرد مبتلا در خانواده خود داشته باشند شانس آنها به ۵۸ درصد افزایش می یابد. این میزان هنگامی که میخواهید از جراحی های پیشگیر کننده یا غربالگری استفاده کنید بسیار مهم خواهد بود.

آزمایش ژنتیک برای بسیاری از بیماران دارای یک روند بوده و یک واقعه یک مرحله ای نخواهد بود. با پیشرفت علم و ایجاد روش های جدید بررسی، به افرادی که در مورد ژن BRCA بدون جهش شناسایی شده بودند توصیه می شود برای انجام آزمایشات ژنتیکی جدید (مانند ژن PALB2) و مشاوره مجددا به آزمایشگاه مراجعه کنند.

برای بعضی از بیماران که هنوز می خواهند ژنوم کاملشان توالی یابی شود یک دلیل خوب وجود دارد: کنجکاوی علمی. ممکن است نکته جالب توجهی از این توالی یابی با گذشت زمان و پیشرفت علم به دست آید. اما انجام این کار هنگامی ارزش خواهد داشت که هزینه آن توسط یک طرح بررسی بالینی تامین شود و یا خود شما بتوانید هزینه آن را بپردازید. به دست آوردن نتایج کمتر از ۲۰۰۰ دلار خرج خواهد داشت اما تفسیر این نتایج می تواند صدها هزار دلار هزینه داشته باشد. این را نیز باید مد نظر داشت که داده هایی که به دست می آید سوالات بیشتری را موجب خواهند شد. با این بررسی، جهش های ژنتیکی بدون تاثیر بالینی شناخته شده ای مشخص خواهند شد که باعث سردرگمی خواهند بود.

اکنون ممکن است که از اطلاعات ژنتیکی برای پیش گیر سرطان های سینه، رحم و روده بزرگ در بسیاری از بیماران استفاده کنیم و در این زمینه پیشرفت نیز خواهیم کرد. در همین حال بیشتر افراد باید بر روی روش ساده شجره نامه خانوادگی تمرکز کنند تا اینکه به آزمایشات جدید ژنتیکی متکی شوند. افرادی نیز که از شجره خانوادگی خود مطلع نمی باشند می توانند از داده های حاصل از مطالعات جامع ژنتیکی بر روی جمعیت ها استفاده کنند.

منبع: New England Journal of Medicine

  • نویسنده : سامان میلانی زاده
  • تاریخ انتشار : ۱۸-۰۸-۹۳